ఆంధ్రాకు బడ్జెట్ భారీ వరం: తీరమంతా 'రేర్ ఎర్త్ కారిడార్'

దేశంలో ఖనిజాలు ఎక్కువగా లభించే ఒడిశా, కేరళ, తమిళనాడు ఆంధ్రప్రదేశ్ లలో కేంద్రం రేర్ ఎర్త్ ఖనిజాల కారిడార్ (Rare-Earth Mineral Corridor) ను ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ప్రకటించారు. ఈరోజు లోక్ సభలో 2026-27 బడ్జెట్ ను ప్రవేశపెడుతూ ఆమె ఈ ప్రకటన చేశారు.

రేర్ ఎర్త్ మూలకాలు నేలలో చాలా అరుదుగా లభిస్తాయి. ఇవి చాలా విలువైనవి. రక్షణ రంగం నుంచి ఐటి దాకా ఈ మూలకాల ప్రమేయం లేని రంగం లేదు. ఈ క్యాటగరిలో 17 మూలకాలు ఉన్నాయి. అవి:

1) స్కాండియం (Scandium) – Sc

2) ఇట్రియం (Yttrium) – Y

లాంతనైడ్ సమూహం (15)

3) లాంతనం (Lanthanum) – La

4) సీరియం (Cerium) – Ce

5) ప్రాసియోడైమియం (Praseodymium) – Pr

6) నియోడైమియం (Neodymium) – Nd

7) ప్రోమెథియం (Promethium) – Pm

8) సమారియం (Samarium) – Sm

9) యూరోపియం (Europium) – Eu

10) గాడోలినియం (Gadolinium) – Gd

11) టెర్బియం (Terbium) – Tb

12) డైస్ప్రోసియం (Dysprosium) – Dy

13) హోల్మియం (Holmium) – Ho

14) ఎర్బియం (Erbium) – Er

15) థులియం (Thulium) – Tm

17) ల్యూటీషియం (Lutetium) – Lu

వీటిలో చాలా మూలకాల కోసం భారత దేశం చైనా మీద ఆదారపడి ఉంది. ఇలా ఇతర దేశాల మీద ఆధారపడటం తగ్గించడానికి భూమి నుంచి ఈ అరుదైన ఖనిజాలను తవ్వి ఉపయోగించుకోవాల్సిన ఆవశ్యకత ఉందని ఆమె చెప్పారు. దీని కోసమే ప్రత్యేకమైన అరుదైన మూలకాల కారిడార్లను ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ఆమె ప్రకటించారు. ఈ మూలకాల మైనింగ్, ప్రాసెసింగ్‌ను పెంచడానికి అవసరమైన మూలధన వస్తువులపై దిగుమతి సుంకాన్ని కూడా మినహాయిస్తున్నట్లు ఆమె ప్రకటించారు.

అరుదైన భూమి కారిడార్లను పొందుతున్న రాష్ట్రాలు

ఈ కారిడార్లు నాలుగు ఖనిజ సంపన్న రాష్ట్రాలైన ఒడిశా, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడులలో ఏర్పాటవుతాయి. అరుదైన భూమి మూలకాల మైనింగ్, ప్రాసెసింగ్, పరిశోధన, తయారీ కోసం సమగ్ర దేశీయ పర్యావరణ వ్యవస్థను సృష్టించడం ఈ పథకం లక్ష్యం.

ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు (EVలు), పునరుత్పాదక శక్తి (విండ్ టర్బైన్లు), రక్షణ, ఏరోస్పేస్ ఎలక్ట్రానిక్స్‌కు కీలకమైన సింటెర్డ్ రేర్ ఎర్త్ పర్మనెంట్ మాగ్నెట్స్ (Sintered REPM) ఉత్పత్తికి ప్రోత్సాహమీయడం ఈ పథకం ప్రాథమిక లక్ష్యం. ప్రస్తుతం, భారతదేశం REPMలను దిగుమతి చేసుకుంటూ ఉంది

అరుదైన భూమి నిక్షేపాలు

ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ ఐఆర్‌ఇఎల్ (ఇండియా) లిమిటెడ్ అరుదైన ఎర్త్ ఆక్సైడ్‌ (Rare-earth Oxide) ల ప్రాథమిక ఉత్పత్తిదారుగా కొనసాగుతోంది. భవిష్యత్తులో ఈ కారిడార్‌లకు ముడి పదార్థాలను సరఫరా చేయడంలో కేంద్రంగా ఉంటుంది.

గంజాం జిల్లాలోని చత్రపూర్‌లో ఉన్న ఒరిస్సా సాండ్స్ కాంప్లెక్స్ (OSCOM) అనేది IREL ప్రధాన యూనిట్. ఇది ప్రాథమిక నోడ్‌గా పనిచేస్తుంది. ఇది ఇప్పటికే సంవత్సరానికి 11,200 టన్నుల మిశ్రమ అరుదైన ఎర్త్ క్లోరైడ్‌ల సామర్థ్యంతో అరుదైన ఎర్త్ ఎక్స్‌ట్రాక్షన్ ప్లాంట్ (REEP)గా కొనసాగుతూ ఉంది.

IREL (ఇండియా), ఒడిశా మైనింగ్ కార్పొరేషన్ మధ్య జాయింట్ వెంచర్ (IREL-IDCOL లిమిటెడ్)గా పూరీలో కొత్త ఇంటిగ్రేటెడ్ మైనింగ్ ఎండ్ మినరల్ ప్రాసెసింగ్ ప్లాంట్ అభివృద్ధి అవుతూ ఉంది.

ఆంధ్రా కారిడార్

ఈ రేర్ ఎర్త కారిడార్ లలో ఒకటైన ఆంధ్రా కారిడార్ శ్రీకాకుళం నుండి నెల్లూరు వరకు 974-కిమీ తీరప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంటుంది. భీమునిపట్నం, కళింగపట్నం, కాకినాడ, నర్సాపూర్, మచిలీపట్నం, చీరాల, వోడరేవు, రామాయపట్నం దుగరాజపట్నం లు ఈకారిడార్ లో కీలక నోడ్‌లు. ఈ ప్రాంతంలో మోనజైట్ అధికంగా ఉండే బీచ్ ఇసుకలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి, వీటిలో 55–60 శాతం అరుదైన భూమి ఆక్సైడ్లు మరియు 8–10 శాతం థోరియం ఉంటాయి. భారతదేశంలోని మోనజైట్ నిల్వలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ 30–35 శాతం కలిగి ఉందని అంచనా.

తమిళనాడులోని కన్యాకుమారి, తూత్తుకుడి, తిరునల్వేలి కడలూరుతో సహా తీరప్రాంత జిల్లాలలో ఈ ఖనిజాలను ఇచ్చే మోనోజైట్ నిల్వలు ఉన్నాయి.

కేరళ తీరప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా చావర (కొల్లం జిల్లా)లో సమృద్ధిగా మోనజైట్ బీచ్ ఇసుక నిక్షేపాలు ఉన్నాయి, ఇందులో థోరియం స్కాండియం యొక్క గణనీయమైన నిల్వలు ఉన్నాయి.

సహాయక పథకాలు

మాగ్నెట్ తయారీకి అమ్మకాల-సంబంధిత ప్రోత్సాహకాలు (రూ. 6,450 కోట్లు), మూలధన సబ్సిడీలు (రూ. 750 కోట్లు) అందించడానికి నవంబర్ 2025లో రూ. 7,280 కోట్ల వ్యయంతో REPM పథకాన్ని ప్రారంభించినట్లు సీతారామన్ పేర్కొన్నారు.

అరుదైన ఎర్త్ ఆక్సైడ్‌లను లోహాలుగా, మిశ్రమ లోహాలుగా, మిశ్రమ లోహాలను పూర్తయిన REPMలుగా మార్చడం వంటి సమగ్ర REPM తయారీ సౌకర్యాల పెంపునకు ఈ పథకం మద్దతు ఇస్తుంది.

ఈ చొరవ భారతదేశంలో సంవత్సరానికి 6,000 మెట్రిక్ టన్నుల (MTPA) ఇంటిగ్రేటెడ్ REPM తయారీని స్థాపించడ స్వావలంబనను పెరుగుతుంది.తర్వాత ప్రపంచ REPM మార్కెట్‌లో భారతదేశం కీలక పాత్ర పోషించే దిశగా పయనించాలి.

మోనాజైట్‌పై కస్టమ్స్ సుంకాన్ని ప్రస్తుతమున్న 2.5 శాతం నుండి సున్నాకి తగ్గించాలని ఆర్థిక మంత్రి ప్రతిపాదించారు. మోనాజైట్ అనేది ఎర్రటి-గోధుమ రంగు ఫాస్ఫేట్ ఖనిజం, ఇది సాధారణంగా అగ్ని రూపాంతర శిలలలో లేదా ప్లేసర్ నిక్షేపాలలో భారీ కణికలుగా కనిపిస్తుంది, అరుదైన-భూమి మూలకాలు (సీరియం, లాంతనమ్, నియోడైమియం), రేడియోధార్మిక థోరియంలకు ప్రాథమిక ధాతువుగా పనిచేస్తుంది.

అంతేకాకుండా, ఈ-వ్యర్థాలు మరియు పారిశ్రామిక వ్యర్థాల నుండి కీలకమైన ఖనిజాల పునరుద్ధరణను ప్రోత్సహించడానికి రూ. 1,500 కోట్ల పథకం (FY26–FY31) కూడా ప్రకటించబడింది.

ఈ కారిడార్లు దాదాపు రూ. 16,300 కోట్ల వ్యయంతో కూడిన విస్తృత జాతీయ క్రిటికల్ మినరల్స్ మిషన్‌కు అనుబంధంగా ఉంటాయి.

మార్కెట్ ప్రభావం

బడ్జెట్ రోజున, కీలకమైన మైనింగ్ కంపెనీల షేర్లు పెరిగాయి. గుజరాత్ మినరల్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (GMDC) దాదాపు 5 శాతం పెరిగింది, NMDC లిమిటెడ్ దాదాపు 1 శాతం పెరిగింది.