కాషాయ రాజకీయాల మధ్య సంక్షోభంలో ప్రాంతీయ పార్టీలు..

దేశంలో ఒకప్పుడు ప్రభావం చూపిన జనతా కుటుంబానికి చెందిన ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీలు ఇప్పుడు సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి. బీహార్‌లో జేడీయూ, కర్ణాటకలో జేడీఎస్ క్రమంగా బలహీనపడుతున్నాయి. రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం ఇది జనతా పరివార్ రాజకీయాల చివరి దశ కావచ్చని భావిస్తున్నారు.

1975లో విధించిన అత్యవసర పరిస్థితి తర్వాత కాంగ్రెస్ వ్యతిరేక శక్తులు కలసి 1977లో జనతా పార్టీని ఏర్పాటు చేశాయి. ఆ పార్టీ అధికారంలోకి కూడా వచ్చింది. తర్వాత కాలంలో జనతా పార్టీ అనేక ప్రాంతీయ పార్టీలుగా విడిపోయింది.

కాలక్రమేణా ఈ పార్టీలు చాలా బలహీనపడ్డాయి. ప్రస్తుతం జేడీయూ, జేడీఎస్ వంటి కొన్ని పార్టీలు మాత్రమే కొనసాగుతున్నాయి. ఇవి కూడా ఇప్పుడు బీజేపీ నేతృత్వంలోని ఎన్డీఏ కూటమితో కలిసిపోయాయి.

నాయకత్వంలో మార్పులు..

జేడీయూ అధినేత నితీష్ కుమార్ బీహార్‌లో క్రియాశీల రాజకీయాల నుంచి తప్పుకుంటున్నారు. ఆయన కుమారుడు నిశాంత్ కుమార్‌ను బీహార్ ఉప ముఖ్యమంత్రిగా నియమించే అవకాశం ఉందని వార్తలు వినిపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో బీహార్‌కు మొదటి బీజేపీ ముఖ్యమంత్రి వచ్చే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.

కర్ణాటకలో జేడీఎస్ స్థాపకుడు మాజీ ప్రధాని హెచ్‌డీ దేవెగౌడ వయసు మీద పడింది. ఆయన కుమారుడు హెచ్‌డీ కుమారస్వామి ప్రస్తుతం కేంద్ర మంత్రిగా ఉన్నారు. ఈ పరిణామాలు పాత నాయకత్వం క్రమంగా తగ్గిపోతున్న సంకేతంగా కనిపిస్తున్నాయి.

ఒడిశాలో బీజేడీ పరిస్థితి..

ఒడిశాలో నవీన్ పట్నాయక్ నేతృత్వంలోని బిజు జనతాదళ్ కూడా జనతా పరివార్ నుంచి వచ్చిన పార్టీనే. నవీన్ పట్నాయక్ 24 సంవత్సరాలు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు. అయితే 2024 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆయన పార్టీ అధికారాన్ని కోల్పోయింది. పార్టీ భవిష్యత్తుపై అనిశ్చితి నెలకొంది. ఈ పరిస్థితి బీజేపీకి రాజకీయంగా లాభం కలిగించవచ్చని భావిస్తున్నారు.

బీహార్‌లో ఆర్జేడీ..

జనతా కుటుంబానికి చెందిన మరో పార్టీ రాష్ట్రీయ జనతాదళ్ (ఆర్జేడీ). ఈ పార్టీని లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ స్థాపించారు. ప్రస్తుతం ఆయన కుమారుడు తేజస్వి యాదవ్ పార్టీని నడుపుతున్నారు.

అయితే 2025 బీహార్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పార్టీ పరాజయం పాలైంది. దీంతో బీజేపీ ఆధిపత్యాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలి అన్నది ఆర్జేడీకి సవాలుగా మారింది.

కర్ణాటకలో జేడీఎస్ పరిస్థితి..

కర్ణాటకలో జేడీఎస్ తన రాజకీయ స్థితిని నిలబెట్టుకునేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది. కుమారస్వామి 2028లో జరిగే అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మళ్లీ రాష్ట్ర రాజకీయాల్లోకి రావాలని సంకల్పం వ్యక్తం చేశారు.

ప్రస్తుతం ఆయన పాత మైసూర్ ప్రాంతంలో పార్టీ కార్యకర్తలను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమాల్లో పాల్గొంటున్నారు. వోక్కలిగ సమాజంలో జేడీఎస్‌కు ఇప్పటికీ కొంత మద్దతు ఉంది.

బీజేపీతో కూటమి..

2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో జేడీఎస్ బీజేపీతో కూటమి కుదుర్చుకుంది. ఈ కూటమి వల్ల పాత మైసూర్ ప్రాంతంలో కొన్ని సీట్లు గెలుచుకునే అవకాశం ఉందని బీజేపీ భావిస్తోంది.

బీజేపీ నాయకుల ప్రకారం 2028 ఎన్నికల్లో బీజేపీ–జేడీఎస్ కూటమి కాంగ్రెస్‌కు గట్టి పోటీ ఇవ్వవచ్చు.

జేడీఎస్ క్షీణతకు కారణాలేంటి?

జేడీఎస్ గత కొన్నేళ్లుగా ఎన్నికల్లో బలహీనంగా మారుతోంది. పార్టీ ఓట్ల శాతం 2004లో 21 శాతం ఉండగా తర్వాత కాలంలో 13 శాతానికి తగ్గింది. కుమారస్వామి కుమారుడు నిఖిల్ కుమారస్వామి వరుసగా ఎన్నికల్లో ఓడిపోవడం కూడా పార్టీ బలహీనతను చూపుతోంది. ఆయన 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో, 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో, 2024 ఉప ఎన్నికల్లో కూడా ఓటమి పాలయ్యారు. అదే సమయంలో పార్టీకి చెందిన కొంతమంది కీలక నాయకులు పార్టీని విడిచిపెట్టారు. దీంతో జేడీఎస్ ప్రభావం మరింత తగ్గింది.

వివాదాల వల్ల కూడా..

దేవెగౌడ కుటుంబానికి సంబంధించిన కొన్ని వివాదాలు కూడా పార్టీకి ఇబ్బంది కలిగించాయి. ముఖ్యంగా ప్రజ్వల్ రేవన్నపై లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణలు పెద్ద చర్చకు దారితీశాయి. ఈ వివాదాల కారణంగా బీజేపీతో జేడీఎస్ సంబంధాలు కూడా కొంత ఉద్రిక్తంగా మారాయి.

పెరుగుతోన్న బీజేపీ ఆధిపత్యం..

రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. దేశంలో బీజేపీ ఒక శక్తివంతమైన జాతీయ పార్టీగా ఎదిగింది. దీని వల్ల చిన్న ప్రాంతీయ పార్టీలకు రాజకీయంగా నిలబడటం కష్టంగా మారుతోంది. ఈ పరిస్థితుల్లో జనతా కుటుంబానికి చెందిన అనేక పార్టీలు బీజేపీలో కలిసిపోవడం లేదా బలహీనపడటం జరుగుతోంది.

అవసాన దశలో ప్రాంతీయ పార్టీలు..

ప్రస్తుతం దేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాధాన్యం తగ్గుతున్న సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఒకప్పుడు కాంగ్రెస్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా ఎదిగిన జనతా కుటుంబ రాజకీయాలు ఇప్పుడు తమ చివరి దశలో ఉన్నాయా? అన్న ప్రశ్నలు రాజకీయ వర్గాల్లో వినిపిస్తున్నాయి.

భవిష్యత్తులో ఈ పార్టీలు బీజేపీ ఆధిపత్యాన్ని ఎదుర్కోగలవా? లేదా? రాజకీయంగా కనుమరుగవుతాయా అన్నది చూడాల్సి ఉంది.